Ocak 2020 Yeni Ufuk Dergisi Yeni Ufuk Dergisi 2020 

SESİN, SÖZÜN VE ANLAMIN BÜYÜK USTASI FUZÛLÎ

İnsana eşref-i mahlûkât (yaratılmışların en şereflisi) sıfatını hak ettiren vasıfların başında onun akıl ve ruh yönünden yükselebilme özelliği bulunur. Akıl, yücelmesini ilimle sağlarken ruh, öze yapılan hissî yolculukla derecesini artırır. İnsan-ı kâmil olmaksa çoğu zaman bu ikisinin birbirini beslemesi ve dengelemesi ile ilgilidir. İnsan duygu ve düşüncesinin dile ve anlama dayalı estetik zirvesi olarak kabul edilen şiirin, bakıldığında hem aklın hem ruhun erdemini ortaya koyabilen en önemli edebiyat türü olduğu görülür.  Bu çıkarım, şüphe yok ki şiir ışıkları çağlar ötesinden günümüze ulaşmayı başaran pek çok şairin parıltısında gördüğümüz özelliklerin genel…

Devamı
Aralık 2019 Yeni Ufuk Dergisi Yeni Ufuk Dergisi 2019 

OĞUZ BOYLARINDAN: BAYINDIR

Kaşgarlı Mahmut tarafından Divan-ü Lügati’t-Türk’te “Bayundur” şeklinde üçüncü sırada bahsedilen ve damgasının şekli verilen Bayındır boyu Üçokların Gök koluna mensup bir boydur.  Reşidüddin ise boyun adını “Bayındır” şeklinde göstermiş ve bu ismin “daima nimetle dolu olan yer” mânasına geldiğini belirtmiştir. Yine Reşidüddin’e göre Bayındır, Oğuzlar’ın Üçok kolunun birinci boyu olup ongunu(kuşu) “sungur” ve şölenlerde yiyeceği et payı da koyunun “sol karı yağrını” (sol kürek kemiği) kısmı idi. Bayındır boyunun Türk tarihindeki en mühim rolü, Anadolu’nun fetih ve iskânına katılmasından sonra, Ak-Koyunlu devletini kurmasıdır. Bundan dolayı Ak-Koyunlu hanedanına Türk kaynaklarında “Bayındırlu”…

Devamı
Aralık 2019 Yeni Ufuk Dergisi Yeni Ufuk Dergisi 2019 

ŞANLI BİR MAZİYE SAHİP OLMAK, ONU DEĞERLENDİREMEDİKTEN SONRA NE İFADE EDER?

Babasından, atasından kalan zenginliği kullanamayan mirasçıya benzemekten başka. Önce 16 Ekim 2003 tarihli The Economist’ten bir alıntıyı okuyalım: “Fransa Napolyon’un, Britanya ve İspanya da imparatorluklarının hatıralarına sahiptirler. Ancak mazideki ihtişam, küçük ülkelerin de bir özelliğidir. Hollandalıların Endonezya’yı, Portekizlilerin Afrika’nın büyük parçalarını, Belçikalıların Batı Avrupa büyüklüğündeki Kongo’yu kontrol ettikleri hafızalarda yaşamaktadır. (…) Yunanlılar, Avrupa medeniyetinin beşiği olma gururuna sahip çıkıyorlar. İtalyanlar, Roma İmparatorluğu’nun mirasçısı olmayı arzu ediyorlar. (…) Danimarkalı futbol fanatikleri, maçlarda atalarının tecavüz ve talanlarla dolu tarihlerinden duydukları mahcup gururu açığa çıkaran Viking miğferleri giymekten hoşlanmaktadır. (…) Macarlar, Birinci Dünya…

Devamı
Aralık 2019 Yeni Ufuk Dergisi Yeni Ufuk Dergisi 2019 

Neden Anlatmalıyız?

Nesil, öyle bir nesil ki… Buram buram; feryat, figan, ıstırap ve isyan var. Bunlar var da ne yazık ki ses yok, nabız yok, yaşamdan bir iz yok, zerrece his yok… Yokluğa sebep sorarlar bulamazlar, ‘’Varsa yoksa elalem, içremdekini diyemem’’. Andaki halin beyanını birkaç kuplede dillendirmek belki tekrar etmek istedik; naçizane, had bilmezce… Bu vesile ile belki ikrar da ettik ama nedendir bu bitmişlik, tükenmişlik halleri; nedendir bedenden ruhu çekilmiş tavra bürünmeler? Biz ki yekûn alem hücum ederken üzerimize eyvallahı olmayan, haktan gayrısını aramayanların torunları; içinde bulunduğumuz bu vaziyetin gömleğini giymeyi…

Devamı
Aralık 2019 Yeni Ufuk Dergisi Yeni Ufuk Dergisi 2019 

ERMENİ KİTLESİNİN İSYANLARA FİKREN HAZIRLANMA SÜRECİ

Osmanlı’daki isyanların dışarıdan teşvik, tahrik ve destek gördüğü aşikârdır. Komite ve cemiyetlerin direktifi ile hareket eden Ermeni din adamları, öğretmenleri, talebeleri ve bunlardan teşekkül eden çetelerin faaliyetleri kadar; Osmanlı Devleti’nin bunlara verdiği fazla serbestlikten, yabancıların müdahalesi ile suçluların cezalandırılmamasının da hainleri cesaretlendirdiğini kabul etmek lazımdır. Mekteplerde, Osmanlı armalarının, Padişah’ın tuğrasının kaldırılıp yerine müstakil Ermenistan, Hınçak ve Taşnak armalarının, silahların asıldığı bilinmektedir. Ermeni mekteplerinde serbestçe okutulan tarih kitaplarında, Türklerin Ermenilere yaptığı zulümden bahsedildiği, Ermeni şairlerinin milleti ve gençliği ayaklandıran şiirlerinin mekteplerde ve halk arasında açıkça yayıldığı da bilgiler arasındadır. Ermeni basınının…

Devamı
Aralık 2019 Yeni Ufuk Dergisi Yeni Ufuk Dergisi 2019 

Milliyetçilik Ve Aile

Milliyetçilikte şahsiyetten bahsederken baba ocağında gelişen şahsiyetin teşekkülünde âile ahlâkının oynadığı role temas etmiştik. Aslında âile insan gruplarının sosyal şekil ve muhtevası yönlerinden fevkalâde mühim bir içtimaî müessesedir. Toplulukların hukukî, iktisadî, siyasî durumlarını anlamak için ilk incelenecek sosyal yapının âile olduğunda ilim adamları fikir birliği halindedirler. Araştırmacılara göre, içtimaî hayatın merkezinde yer alan âile, içtimaî bütünlerin çekirdeği olarak, sosyal kuruluşlara örnek vazifesini görür. Herhangi bir toplulukta, o topluluğun bağlı bulunduğu âile tipinin izlediği daima muhafaza edilmektedir. Bu itibarla, bir memleketin meselâ iktisadî tutumu öğrenilmek istediği zaman âile içindeki üretim-tüketim faaliyetlerinin…

Devamı
Aralık 2019 Yeni Ufuk Dergisi Yeni Ufuk Dergisi 2019 

ERENLER DEMİNDE HASBİHAL

Ağaçlar, yerde bitmiş kısa otlar, rengi hafif mora çalan bulutlar ve bilcümle kanatlılar onunla birlikte yürürken ona yarenlik ediyordu. Nereye gittiğini iyi biliyordu. Yanı başında, başının üstünde, hatta ayaklarının altında onunla birlikte adımlayan canlı ve cansız varlılar kendisine yol mu gösteriyordu; yoksa gittiği yeri mi merak ediyorlardı? Onu sizde görseniz sizde merak dehlizine düşerdiniz. Adı Turalp’ti. Yetişkinlik çağına gelmiş olan bu yiğit adam, atının üstünde bakışlarıyla tüm canlı mahlûkatı titretirken; cansızını da can veriyordu. Tüm bu hadiseler aynı anda gerçekleşirken yiğidin atı bir anda olduğu yerde çadır direği misali dikilmişti.…

Devamı
Aralık 2019 Yeni Ufuk Dergisi Yeni Ufuk Dergisi 2019 

İLK TÜRKÇE KARİKATÜR MİZAH DERGİLERİMİZ

Türk tarihinde Türkçe mizah karikatür dergileri Osmanlı İmparatorluğu’nun Tanzimat olarak adlandırılan dönemiyle ortaya çıkmaya başlamıştır. Tanzimat Dönemi birçok alanda ilklerin ve yeniliklerin olduğu bir dönemdir. Bu alanların birisi de basındır. Dünya’da ilk 1830’lu yıllarda Avrupa’da görülen karikatür mizah dergileri, Türkiye’de yani Osmanlı İmparatorluğu’nda 1870-1877 yılları arasında görülmektedir ve bu tarihler arası çıkan dergiler ilk karikatür dergi dönemimiz olarak adlandırılmaktadır. Tam olarak 23 sene yani 1900 yılına kadar herhangi bir Türkçe mizah karikatür dergisine rastlanmamaktadır. Bu ilk dönemin karikatür sanatçılarını Ermeni, Türk ve şifreli çizerler olarak üç gruba ayırabiliriz: Birinci grup;…

Devamı
Aralık 2019 Yeni Ufuk Dergisi Yeni Ufuk Dergisi 2019 

CEMİYETİMİZDE KÜLTÜR DEĞİŞMELERİ

Kültür değişmesi zamanımızın sosyal ilimcilerini iki bakımdan alakadar eder. Bir tarafta kültür değişmesi ile uğraşan, bunu nasıl ve hangi yollarda yapacağını düşünüp ortaya koyanlar, işin idarecileri, kumandacıları var, diğer tarafta bu kültür değişmesine hedef olanlar, içinde yaşayanlar var… Bizde sosyal ilimlerin gelişmesi gerilerde kaldığı için, bilgilerimizin bir kısmını Avrupa’dan bu değişmeci tabakadan alıyoruz ve Avrupalı araştırıcıların yaptıklarına bakarak bazı neticeler çıkarmağa çalışıyoruz. Şu hâlde mesele bizim için sadece akademik değildir, hayatidir. Bu ehemmiyet mevzuun tarihçesinde daha iyi fark edilir. Kültür meselesi ilk defa Ziya Gökalp tarafından ortaya atıldı. Esasen kültür…

Devamı
Aralık 2019 Yeni Ufuk Dergisi Yeni Ufuk Dergisi 2019 

AZADLIK GÜNÜNE HÜRMET

Bundan tam 101 yıl önce ”Dili dilimizden, dini dinimizden, özü özümüzden” olan, yıllar boyunca Çarlık Rusya’sının amansız zulümlerine karşı topraklarını savunmuş, topraklarını kan ile sulamış olan Azerbaycan Türkleri… Yıllardır baskı ve zulüm altında şehitlerinin kanıyla mübareklenmiş topraklarını muhafaza etmişler en nihayetinde 28 Mayıs 1918 günü Kafkasya parlamentosundaki Azerbaycanlı delegelerin oluşturmuş olduğu ve başkanlığını Mehmet Emin Resulzade’nin yaptığı Azerbaycan Millî Şurası tarafından Azerbaycan’ın bağımsızlığı ilan edildi. Bu bağlamda Mehmet Emin Resulzade Azerbaycan Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı olmuş oldu. Bu olay berberinde ilklerle tarih sahnesinde yer almıştır. Azerbaycan Cumhuriyeti’nin temelleri Türk âleminde ve…

Devamı